System EES od 10 kwietnia 2026 – co oznacza dla firm zatrudniających kierowców z Ukrainy

System EES od 10 kwietnia 2026 – co naprawdę oznacza dla firm transportowych

System EES (Entry/Exit System) to nie kolejny „papierek graniczny”. To biometryczna baza danych Unii Europejskiej, która od 10 kwietnia 2026 rejestruje każde przekroczenie zewnętrznej granicy Schengen przez obywateli państw trzecich. Dla polskich firm transportowych i spedycyjnych, które zatrudniają kierowców z Ukrainy, Białorusi, Mołdawii czy Gruzji, to najpoważniejsza zmiana operacyjna od czasu wejścia w życie Pakietu Mobilności.

Ten artykuł pokazuje, co konkretnie zmienia się w praktyce, jakie kary grożą firmie i pracownikowi, oraz jak ułożyć politykę kadrową, żeby nie stracić ludzi i zleceń.

Co to jest EES i kogo dotyczy?

EES to centralny system informatyczny zarządzany przez eu-LISA (Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi). Działa równolegle z Systemem Informacyjnym Schengen (SIS) i wizowym systemem informacyjnym (VIS).

Co rejestruje:

System obowiązuje wszystkich obywateli państw trzecich wjeżdżających do strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy (do 90 dni w 180-dniowym oknie). To dotyczy:

Polacy nie podlegają EES – jako obywatele UE jesteście rejestrowani w innych systemach.

Polska infrastruktura – 71 przejść granicznych

System uruchomiono 10 kwietnia 2026 jednocześnie na 71 polskich przejściach granicznych:

Polska Straż Graniczna obsługuje EES przez nową infrastrukturę: kabiny biometryczne z czytnikami palców, kamerami, wagami progowymi (do potwierdzania obecności w pojeździe), terminalami do rejestracji przyjazdu/wyjazdu.

Reguła 90/180 – co to znaczy w praktyce dla kierowcy

Każdy obywatel państwa trzeciego może przebywać w strefie Schengen maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni (kalendarzowo, ruchome okno). To nie jest zasada „co 6 miesięcy resetujesz licznik” – to ruchome okno: każdego dnia patrzymy wstecz na 180 dni i liczymy ile z tych dni było w Schengen.

Przykład. Kierowca z Ukrainy:

Przed EES tę zasadę egzekwowano w sposób uznaniowy – pieczątki w paszporcie, ręczne liczenie przez funkcjonariusza, częste pomyłki. Po EES system liczy automatycznie i odmawia wjazdu na 180. dniu, bez dyskusji.

Konsekwencje dla firmy transportowej zatrudniającej kierowców z UA/BY

1. Deportacja kierowcy

Jeśli kierowca przekroczy 90 dni – i system wykryje to przy próbie wjazdu lub wyjazdu – jest deportowany na koszt swój i pracodawcy. Najczęstszy scenariusz: kierowca dowozi ładunek do Niemiec, wraca do Polski, granica polsko-ukraińska wykrywa przekroczenie, kierowca zatrzymany, pojazd unieruchomiony.

2. Wieloletni zakaz wjazdu do Schengen

Sankcja podstawowa za przekroczenie pobytu: zakaz wjazdu na 1, 3 lub 5 lat. Kierowca traci prawo do pracy w UE.

3. Kary administracyjne dla pracodawcy

W Polsce: art. 120 ustawy o cudzoziemcach – 3 000 do 30 000 zł grzywny za zatrudnianie cudzoziemca z naruszeniem warunków pobytu. W Niemczech: § 404 SGB III – do 500 000 EUR. W Holandii: do 8 000 EUR per zdarzenie.

4. Unieruchomienie pojazdu

Jeśli ITD lub straż graniczna wykryje, że kierowca prowadzi pojazd po wykryciu przekroczenia – pojazd jest unieruchomiony do momentu wymiany kierowcy. Postój może trwać 24-72 h.

5. Wpis w KREPTD i utrata „dobrej reputacji” przewoźnika

W systemie KREPTD każda kara nakładana na firmę transportową jest rejestrowana. Po przekroczeniu progu punktów karnych firma traci status dobrej reputacji – co skutkuje cofnięciem licencji transportowej. To najpoważniejsza, najbardziej długofalowa konsekwencja.

Jak ułożyć politykę kadrową pod EES

Krok 1: Audyt aktualnego stanu

Sprawdź każdego kierowcę z UA/BY/MD/GE:

Krok 2: Dwie ścieżki długoterminowe

Ścieżka A – karta pobytu w Polsce. Kierowca składa wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy (art. 114 ustawy). Po decyzji pozytywnej (3-6 miesięcy procedura) – przestaje podlegać regule 90/180 i może przebywać w UE bezterminowo (w ramach ważności karty).

Ścieżka B – rotacja kierowców. Utrzymujesz pulę kierowców z UA/BY większą niż liczba pojazdów. Każdy kierowca pracuje 60-70 dni, potem wraca na 90+ dni do kraju. Wymaga sprawnego planowania kadrowego i więcej kosztów (rotacyjne podróże, kwatery).

Krok 3: System ewidencji dni Schengen

Wdroż w firmie:

W księgowości TSL OpenCompany ten moduł jest standardem – liczymy dni Schengen razem z czasem pracy i naliczeniem wynagrodzenia.

Co z Białorusinami w 2026 roku?

Białoruś ma w 2026 status podwyższonego ryzyka – od marca 2024 polskie konsulaty zawiesiły wydawanie wiz Schengen na granicy lądowej. Białorusini mogą wjechać do Schengen tylko z paszportem biometrycznym i wizą wydaną przed 2022. Po wjeździe – reguła 90/180 jest egzekwowana z większą surowością, kontrole na granicy intensywniejsze.

Polskie firmy zatrudniające kierowców z Białorusi powinny przeprowadzić pełną weryfikację dokumentów przed wysłaniem na trasę po 10 kwietnia. Ryzyko deportacji + przepadku pojazdu jest dla tej grupy najwyższe.

Co z UK po Brexit?

Obywatele UK od 1.01.2021 są obywatelami państw trzecich w rozumieniu strefy Schengen. Polskie firmy zatrudniające kierowców z UK (na ogół byli żołnierze, eksperci IT, kursanci) podlegają tej samej regule 90/180. Dodatkowo – od początku 2026 obowiązuje brytyjski system ETA (Electronic Travel Authorization) dla obywateli UE wjeżdżających do UK, w tym kierowców polskich. Koszt 10 GBP, ważność 2 lata.

Co dalej – najbliższe daty

Podsumowanie

System EES nie jest zagrożeniem dla branży transportowej – jeśli ją rozumiesz i ułożysz procesy. Firmy, które do końca II kwartału 2026 wdrożą system ewidencji dni Schengen, ścieżkę A lub B dla kierowców z UA/BY i wewnętrzną politykę zatrudnienia cudzoziemców, wygrywają na utrzymaniu rentowności. Firmy, które tego nie zrobią – ryzykują utratę licencji transportowej w cyklu 6-12 miesięcy.

W OpenCompany prowadzimy spółki z licencją transportową razem z doradztwem operacyjnym pod EES: nasi klienci dostają politykę kadrową, kalkulator dni Schengen i wsparcie księgowości TSL od pierwszego dnia po przejęciu spółki.

Umów bezpłatną konsultację lub zadzwoń: +48 731 555 069.

Stan prawny: maj 2026. Artykuł przygotowany na podstawie Rozporządzenia (UE) 2017/2226 ustanawiającego EES, ustawy o cudzoziemcach i raportów rynkowych branży TSL. Każdy przypadek pracownika z UA/BY wymaga indywidualnej analizy prawnej – tekst nie stanowi porady prawnej.

Otagowano, , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *